Wat gebeurt er als je jongeren, klimaatuitdagingen en creativiteit samenbrengt? Bij bewoner das Kunst mondt dat uit in Koel Groen, een nieuwe werking waarin jonge nieuwkomers meebouwen aan een koelere stad — en tegelijk hun plek vinden in Gent. In De Punt vond de voorbije maanden het eerste traject plaats.
Onze bewoner das Kunst staat al jaren bekend om zijn sociaal-culturele werkingen voor kinderen en jongeren, waarin STEAM een hoofdrol speelt. Maar een werking waarin jongeren zelf als deelnemers centraal staan, ontbrak nog.
“Door de evolutie van onze organisatie konden we daar eindelijk ruimte voor maken,” vertelt Pieter Quaghebeur, coördinator van das Kunst. “We vroegen ons af: wat kunnen we doen voor jongeren vandaag? Dan kom je al snel bij klimaatverandering.”
Die uitdaging werd bewust gekoppeld aan jonge nieuwkomers. “We hebben veel ervaring met kwetsbare groepen,” zegt Pieter. “Dus het voelde logisch om net hen te betrekken en samen iets op te bouwen rond een thema dat ook hen raakt.”
Deelnemers maken een plan en leren over veiligheid, maar gaan later in het traject ook aan de slag met hout, boormachines en lasercutters om alles in de praktijk uit te voeren.
In Gent ging het om een groep van een twintigtal jongeren tussen 18 en 30 jaar, voornamelijk afkomstig uit Eritrea. Ze delen vaak dezelfde taal (Tigrinya), maar hebben elk hun eigen traject.
Veel van hen zijn al jarenlang onderweg voor ze in België aankomen. “Sommigen hebben meerdere landen doorkruist,” zegt Silke Vanlitsenborgh, begeleider binnen het traject. “En velen beginnen hier met bijna geen kennis van het Nederlands.”
Hun leefsituatie vandaag is vaak onzeker. Ze hebben niet altijd een vaste woonplek en slapen bijvoorbeeld in de nachtopvang of tijdelijk bij kennissen. Toch staan ze meerdere dagen per week gemotiveerd klaar om deel te nemen aan de werking.
“Sommigen hebben meerdere landen doorkruist.
En velen beginnen hier met bijna geen kennis van het Nederlands.”
– Silke Vanlitsenborgh, begeleider binnen Koel Groen
Koel Groen is opgebouwd als een intensief traject waarin jongeren stap voor stap van inzicht naar uitvoering gaan. Ze starten bij de context — klimaat, hitte in de stad — en evolueren naar ontwerpen en bouwen.
“We werken rond vragen zoals: hoe maak je een plan? Welke planten kies je? Hoe voer je iets veilig uit?” vertelt Silke. “Maar ze leren ook heel praktische dingen: boren, werken met hout, en experimenteren met technologie.”
De aanpak is bewust praktijkgericht. “Ze zijn het liefst bezig met hun handen,” zegt Silke. “En dat sluit perfect aan bij hun – vaak agrarische – achtergrond.”
Een deel van de deelnemers en hun begeleiders, aan de aangelegde groengevel bij De Punt
Opvallend is hoe snel de jongeren vooruitgaan in het Nederlands. Veel deelnemers starten met taalniveau nul, maar boeken grote vooruitgang tijdens het traject.
“We geven in de ochtend nieuwe woorden en gebruiken die meteen in de praktijk,” zegt Silke. “Door die herhaling en toepassing zie je dat ze echt durven spreken.”
“Dat is voor hen ook de grootste motivatie,” vult Pieter aan. “Niet in een klaslokaal zitten, maar al doende leren.”
Maar de impact gaat verder dan taal. Door meerdere dagen samen te werken en te zijn, ontstaat er ook vertrouwen. Gesprekken komen vanzelf op gang, jongeren leren elkaar en hun omgeving beter kennen en bouwen stap voor stap meer zelfvertrouwen op.
De locatie speelt een belangrijke rol in dat proces. De Punt biedt niet alleen de nodige infrastructuur, maar ook een dynamische omgeving.
“Er gebeurt hier altijd wel iets,” zegt Pieter. “Ze zien andere organisaties, mensen komen eens kijken. Dat zorgt voor wisselwerking.”
Die informele ontmoetingen maken deel uit van de ervaring. Jongeren worden nieuwsgierig, stellen vragen en worden tegelijk zelf aangesproken. “Het is een plek waar dingen spontaan ontstaan,” zegt Silke. “Vooral tussendoor, als we samen eten of pauze nemen. Zo kunnen ze ondertussen frisbeeën, met een schijf die hen tot voor kort helemaal onbekend was (lacht).”
De deelnemers leggen in hun beste Nederlands uit wat ze tijdens het traject gedaan hebben tijdens het toonmoment in De Punt op 5 juni… en dat gaat al vrij vlot!
Wat begon met een focus op gevelgroen, evolueert ondertussen sterk.
“We vertrekken nu niet meer vanuit vergroenen alleen, maar vanuit verkoelen,” zegt Pieter. Dat betekent dat de werking zich breder richt op publieke ruimtes: hoe maak je plekken waar mensen samenkomen aangenamer en koeler?
Groen blijft een belangrijk onderdeel, maar wordt aangevuld met andere oplossingen zoals schaduw of slimme structuren. “We hebben al veel geleerd uit dit eerste traject,” zegt Silke, “en dat nemen we mee naar de volgende stappen.”
De ambitie is wel duidelijk: blijven inzetten op jongeren, op praktijkgericht leren en op een stad die beter bestand is tegen hitte — samen met de mensen die er leven.
Wil je meer weten over Koel Groen en de werking met jonge nieuwkomers?
Neem dan eens een kijkje op de website van das Kunst.
